Tezin giriş bölümü nasıl yazılır?
Güncelleme tarihi: 3 Eyl
Tezin giriş bölümü, araştırma konusunun tanıtıldığı ve çalışmanın neden gerekli olduğunun açıklandığı bölümdür. Okuyucu bu bölümde araştırmanın hangi problemi ele aldığını, neyi amaçladığını ve nasıl bir bilimsel çerçeveye dayandığını anlamalıdır. Giriş, tezdeki bilgilerin kısa bir özeti değildir. Konunun genel çerçevesinden başlayarak araştırma problemine ulaşan, problemin önemini gösteren ve çalışmanın amacını gerekçelendiren bir anlatı kurulmalıdır. Giriş bölümünün içeriği ve alt başlıkları üniversitelere göre değişebilir. Bazı enstitüler problem, amaç, önem ve sınırlılıkları ayrı alt başlıklarda isterken bazıları bunların kesintisiz bir giriş metni içinde açıklanmasını talep eder. Bu nedenle ilk olarak güncel tez yazım kılavuzu incelenmelidir.
Tezin giriş bölümü nedir?
Giriş bölümü, tez ana metninin başlangıcında yer alan ve okuyucuyu araştırmaya hazırlayan bölümdür. Araştırmanın konusu, problemi, gerekçesi, amacı ve bilimsel önemi bu bölümde anlaşılır hâle getirilir. İyi hazırlanmış bir giriş, okuyucunun şu sorularına cevap verir:
Araştırma hangi konuyu ele alıyor?
İncelenen temel problem nedir?
Bu problem neden önemlidir?
Konuyla ilgili mevcut bilgiler ne göstermektedir?
Araştırma hangi eksikliği veya ihtiyacı ele almaktadır?
Çalışmanın amacı nedir?
Hangi araştırma sorularına cevap aranacaktır?
Araştırma hangi kapsamda yürütülmüştür?
Girişte bütün bu bilgilerin bulunması, her biri için mutlaka ayrı bir alt başlık açılması gerektiği anlamına gelmez. Kullanılacak başlık düzeni enstitünün tez yazım kılavuzuna göre belirlenmelidir.
Tezin giriş bölümü nasıl yazılır?
Tezin giriş bölümü nasıl yazılır sorusuna tek bir paragraf kalıbıyla cevap verilemez. Bununla birlikte giriş, genel konudan araştırılan özel probleme doğru ilerleyen bir mantıkla hazırlanabilir. Aşağıdaki sıra kullanılabilir:
Araştırma alanını ve genel bağlamı tanıtın.
Konuyla ilgili mevcut durumu bilimsel kaynaklarla açıklayın.
Araştırılacak problemi belirginleştirin.
Önceki çalışmaların yeterince cevaplamadığı noktayı gösterin.
Araştırmanın amacını açıklayın.
Araştırma sorularını veya hipotezleri belirtin.
Çalışmanın önemini ve beklenen katkısını açıklayın.
Kapsamı ve gerekli sınırlamaları belirleyin.
Enstitü kılavuzu istiyorsa yöntemi kısaca tanıtın.
Gerekliyse tezin sonraki bölümlerini kısaca açıklayın.
Bu sıralama, girişin birbirinden kopuk açıklamalardan oluşmasını önler. Her paragraf kendinden sonraki paragrafa zemin hazırlamalıdır.
Tezin giriş bölümünde neler olmalıdır?
Girişte bulunması gereken içerik araştırmanın alanına ve enstitü kılavuzuna göre değişebilir. En sık kullanılan unsurlar şunlardır.
Araştırmanın konusu
Girişin başlangıcında çalışmanın ait olduğu alan ve temel konusu tanıtılır. Konu çok geniş ifadelerle anlatılmamalı ve doğrudan araştırmayla ilgili bağlam kurulmalıdır. Örneğin çalışanların iş tatminini inceleyen bir tezde, çalışma hayatının bütün tarihini anlatmak yerine iş tatminiyle ilişkili güncel çalışma koşullarına ve araştırılan bağlama odaklanılabilir. Konu henüz tam olarak sınırlandırılmadıysa Tez konusu nasıl belirlenir? başlıklı yazımızdan yararlanabilirsiniz.
Problem durumu
Problem durumu, araştırmanın hangi bilimsel veya uygulamaya yönelik ihtiyaçtan doğduğunu açıklar. Burada yalnızca konunun önemli olduğu söylenmemeli, problemin varlığı bilimsel kaynaklar ve önceki araştırmalarla gösterilmelidir.
Problem durumu genel bilgiden özel probleme doğru ilerleyebilir:
Önce araştırma alanı tanıtılır.
Ardından konuyla ilgili mevcut durum açıklanır.
Önceki çalışmaların ulaştığı sonuçlar değerlendirilir.
Belirsiz, çelişkili veya yeterince incelenmemiş nokta gösterilir.
Tezin ele aldığı problem açıkça ifade edilir.
Problem durumu ile araştırmanın amacı aynı şeyi anlatmaz. Problem, araştırmayı gerekli kılan durumu; amaç ise bu problem karşısında araştırmanın ne yapacağını belirtir.
Araştırmanın amacı
Araştırmanın amacı, çalışmayla neyin belirlenmek, incelenmek, açıklanmak, karşılaştırılmak veya anlaşılmak istendiğini gösterir. Amaç açık ve araştırma yöntemiyle cevaplanabilir olmalıdır. “Konuyu araştırmak” veya “bilgi vermek” gibi belirsiz ifadeler yerine araştırmada gerçekleştirilen işlemi gösteren fiiller kullanılabilir. Örneğin:
Bu araştırmanın amacı, uzaktan çalışma sıklığı ile çalışanların iş tatmini arasındaki ilişkinin incelenmesidir.
Bu cümlenin kullanılabilmesi için araştırmanın gerçekten belirtilen ilişkiyi inceleyecek şekilde tasarlanmış olması gerekir.
Araştırma soruları ve hipotezler
Araştırma soruları, çalışmanın cevap aradığı temel soruları gösterir. Nicel araştırmalarda araştırmanın amacına ve modeline bağlı olarak hipotezler de kurulabilir. Sorular ile amaçlar birbirleriyle uyumlu olmalıdır. Amaç bölümünde yer almayan yeni bir konu araştırma sorularına eklenmemeli; amaçta belirtilen önemli bir unsur da sorusuz bırakılmamalıdır. Bu konuda Araştırma soruları ve hipotezler nasıl hazırlanır? başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Araştırmanın önemi
Araştırmanın önemi, çalışmanın neden yapılmaya değer olduğunu açıklar. Bilimsel önem, uygulamaya sağlayacağı katkı ve araştırmadan yararlanabilecek kişi veya kurumlar somut biçimde belirtilmelidir. “Bu araştırma literatüre katkı sağlayacaktır” demek tek başına yeterli değildir. Hangi eksikliğin giderileceği ve katkının ne şekilde ortaya çıkacağı açıklanmalıdır.
Araştırmanın özgün değeri
Özgün değer, araştırmanın önceki çalışmalardan hangi yönleriyle ayrıldığını gösterir. Farklı bir örneklem, yeni bir bağlam, karşılaştırılmamış değişkenler, farklı bir yöntem veya yeterince incelenmemiş bir problem özgün değerin temelini oluşturabilir. “Bu konuda daha önce hiçbir araştırma yapılmamıştır” gibi kesin ifadeler, kapsamlı bir literatür incelemesiyle doğrulanmadan kullanılmamalıdır.
Kapsam ve sınırlılıklar
Araştırmanın hangi konu, dönem, bölge, kurum, katılımcı grubu veya değişkenlerle sınırlandırıldığı açıklanabilir. Sınırlılıklar araştırmanın değersiz olduğunu göstermez. Çalışmanın hangi koşullar içinde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyar. Henüz yaşanmamış muhtemel sorunlar gerçekleşmiş sınırlılıklar gibi yazılmamalıdır. Araştırma tamamlandıktan sonra ortaya çıkan gerçek sınırlılıklar ayrıca değerlendirilmelidir.
Varsayımlar ve tanımlar
Araştırmanın yürütülmesi sırasında doğru kabul edilen ancak doğrudan sınanmayan koşullar, gerekiyorsa varsayımlar başlığı altında açıklanabilir. Çalışmada özel veya farklı bir anlamda kullanılan temel kavramlar da tanımlar bölümünde belirtilir. Her sözlük anlamını tanımlar bölümüne eklemek gerekli değildir.
Yöntemin kısa tanıtımı
Bazı enstitüler giriş bölümünde araştırma yönteminin kısa biçimde tanıtılmasını ister. Böyle bir durumda araştırmanın nicel, nitel veya karma yaklaşımı ile temel veri kaynağı birkaç cümleyle açıklanabilir. Yöntemin örneklem, veri toplama araçları ve analiz süreçleri gibi ayrıntıları ayrı yöntem bölümünde verilmelidir. Yöntem bölümünün planlanması için Tezin yöntem bölümü nasıl yazılır? başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Tezin bölüm planı
Enstitü kılavuzu istiyorsa girişin sonunda tezin sonraki bölümleri kısaca tanıtılabilir. Örneğin:
Tezin ikinci bölümünde araştırmanın kavramsal çerçevesi, üçüncü bölümünde araştırma yöntemi, dördüncü bölümünde bulgular, son bölümünde ise tartışma ve sonuçlar sunulmuştur.
Bu açıklama yalnızca içindekiler listesinin cümle biçiminde tekrarı olmamalıdır. Her bölümün araştırmadaki görevi kısaca belirtilmelidir.
Tezin giriş bölümüne nasıl başlanır?
Girişe doğrudan araştırmanın amacıyla başlanabileceği gibi önce konunun genel bağlamı da açıklanabilir. Doğru başlangıç, araştırmanın alanına ve enstitünün istediği yapıya bağlıdır. Genel bağlamla başlanacaksa uzun tarihsel anlatılardan kaçınılmalıdır. İlk paragraflar doğrudan araştırma problemine zemin hazırlamalıdır. Örnek bir paragraf akışı şu şekilde kurulabilir:
Birinci paragraf: Genel bağlam
Araştırma konusunun ait olduğu alan tanıtılır. Konunun güncel veya bilimsel önemi kaynaklarla desteklenir.
İkinci paragraf: Özel problem
Genel konudan araştırılan gruba, değişkene veya uygulama alanına geçilir. İncelenecek sorun daha belirgin hâle getirilir.
Üçüncü paragraf: Önceki çalışmalar ve boşluk
Önceki araştırmaların ne gösterdiği kısaca sentezlenir. Yeterince incelenmeyen, çelişkili kalan veya yeni bir bağlamda araştırılması gereken nokta açıklanır.
Dördüncü paragraf: Araştırmanın amacı
Tezin hangi problemi, hangi grup veya bağlam içinde ve hangi açıdan incelediği açıkça belirtilir.
Beşinci paragraf: Önem ve katkı
Araştırmanın bilimsel veya uygulamaya yönelik katkısı açıklanır. Gerekli olduğunda kapsam ve yöntem hakkında kısa bilgi verilir. Bu beş paragraflı düzen zorunlu bir kalıp değildir. Girişin tamamı daha uzun olabilir; burada önemli olan düşüncelerin hangi sırayla ilerleyeceğini göstermektir.
Örnek tez giriş planı
“Uzaktan çalışma sıklığı ile çalışanların iş tatmini arasındaki ilişkinin incelenmesi” konulu bir araştırmanın giriş planı şu şekilde oluşturulabilir:
Çalışma biçimlerindeki değişim ve uzaktan çalışma kavramı kaynaklarla açıklanır.
Uzaktan çalışmanın çalışanlar ve kurumlar açısından doğurduğu durumlar ele alınır.
İş tatmini kavramı ve çalışma biçimiyle olası ilişkisi tanıtılır.
Önceki araştırmaların ulaştığı sonuçlar birlikte değerlendirilir.
Farklı sonuçlar veya yeterince incelenmeyen çalışma grubu gösterilir.
Araştırmanın problemi açıkça ifade edilir.
Araştırmanın amacı ve araştırma soruları belirtilir.
Çalışmanın bilimsel ve uygulamaya yönelik önemi açıklanır.
Bu örnekte giriş, uzaktan çalışma hakkındaki bütün bilgileri anlatmaz. Yalnızca araştırma problemine ulaşmak için gerekli bilgiler seçilir.
Tezin giriş bölümünde kaynak kullanılır mı?
Giriş bölümü bilimsel kaynaklara dayanmalıdır. Konuyla ilgili tanımlar, istatistikler, önceki araştırmalar, kuramsal açıklamalar ve doğrulanabilir bilgiler uygun kaynaklarla desteklenmelidir. Ancak giriş, farklı kaynaklardan alınan cümlelerin art arda sıralandığı bir metne dönüşmemelidir. Kaynaklar okunmalı, karşılaştırılmalı ve araştırmanın problemi doğrultusunda özgün bir anlatımla sentezlenmelidir. Başka bir tezden alınan paragrafın yalnızca birkaç kelimesini değiştirmek doğru bir akademik yazım yöntemi değildir. Kaynağın düşüncesinden yararlanılıyorsa bilgi gerçekten anlaşılmalı, özgün bir cümle yapısıyla aktarılmalı ve uygun atıf yapılmalıdır. Araştırmacının kendi çalışmasının amacı, kapsamı ve bölüm planı gibi bilgiler doğrudan kendi araştırmasına ait olduğu için bunların başka bir kaynaktan alınması gerekmez.
Giriş bölümündeki her cümleye kaynak verilir mi?
Her cümlenin sonunda kaynak bulunması gerekmez. Ancak başka bir çalışmadan alınan bilgi, görüş, tanım, sayı, sınıflandırma veya araştırma sonucu mutlaka uygun biçimde kaynaklandırılmalıdır. Araştırmanın kendi amacı, kendi soruları, kapsamı ve tez planı anlatılırken kaynak gerekmeyebilir. Buna karşılık problemin varlığını ve araştırmanın önemini gösteren bilimsel iddialar kaynaklarla desteklenmelidir.
Giriş ile literatür bölümü arasındaki fark nedir?
Giriş bölümü araştırma problemini tanıtır ve çalışmanın neden yapıldığını açıklar. Literatür veya kavramsal çerçeve bölümü ise konuyla ilgili kavramları, kuramları ve önceki araştırmaları daha ayrıntılı biçimde inceler. Girişte literatürden yararlanılır; ancak yalnızca araştırma problemine ulaşmak için gerekli çalışmalar ele alınır. Ayrı literatür bölümünde konu daha kapsamlı ve sistematik biçimde değerlendirilir. Bazı üniversiteler literatür taramasını giriş bölümü içinde ister. Böyle bir durumda bölüm yapısı enstitünün kılavuzuna göre düzenlenmelidir.
Giriş ile özet arasındaki fark nedir?
Özet, tamamlanmış araştırmanın amacını, yöntemini, temel bulgularını ve sonucunu kısa biçimde sunar. Giriş ise araştırmanın problemini ve gerekçesini ayrıntılı biçimde açıklar. Özette araştırmanın temel sonucu bulunabilir. Giriş bölümünde ise henüz okuyucu araştırmaya hazırlanırken sonuçların ayrıntılı olarak verilmesi uygun değildir.
Tezin giriş bölümü kaç sayfa olmalıdır?
Bütün tezler için geçerli sabit bir giriş uzunluğu yoktur. Sayfa sayısı; araştırmanın konusu, alanı, tez türü ve enstitünün kullandığı bölüm yapısına göre değişir. Girişin uzunluğunu artırmak amacıyla konuyla ilgisi zayıf tarihsel bilgiler, uzun tanımlar veya tekrarlar eklenmemelidir. Giriş, araştırma problemini ve gerekçesini yeterli biçimde açıklayacak kadar ayrıntılı; odağı kaybettirmeyecek kadar sınırlı olmalıdır. Enstitü kılavuzunda sayfa veya kelime sınırı bulunuyorsa bu sınır esas alınmalıdır.
Tezin giriş bölümü ne zaman yazılmalıdır?
Giriş bölümünün ilk taslağı araştırma problemi ve amacı belirlendikten sonra yazılabilir. Ancak araştırma ilerledikçe yöntem, kapsam ve çalışmanın katkısı daha belirgin hâle geleceği için girişin son biçimi tez tamamlanmaya yakın yeniden gözden geçirilmelidir. Özellikle amaçlar, araştırma soruları, kullanılan yöntem ve sonuç bölümündeki cevaplar arasında uyum bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
Giriş bölümünde neler bulunmamalıdır?
Giriş bölümünde şu hatalardan kaçınılmalıdır:
Araştırmayla ilgisi olmayan uzun tarihsel açıklamalar
Sözlük tanımlarının art arda sıralanması
Kaynak gösterilmeyen bilimsel iddialar
Önceki çalışmaların yalnızca tek tek özetlenmesi
Yöntem bölümünün bütün ayrıntılarının tekrarlanması
Araştırmanın bulgularının ayrıntılı biçimde sunulması
Tartışma bölümüne ait kapsamlı yorumlar
Amaç ve sorularla ilgisi olmayan bilgiler
Araştırmanın katkısını kanıtsız biçimde abartan ifadeler
Özet bölümündeki cümlelerin aynen tekrarlanması
Tezin giriş bölümünde yapılan yaygın hatalar
Giriş yazılırken en sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:
Konuyu çok geniş bir çerçevede ele almak
Araştırma problemini açıkça tanımlamamak
Problemin varlığını kaynaklarla göstermemek
Amaç ile araştırma sorularını uyumsuz yazmak
Literatürdeki ihtiyacı açıklamadan özgünlük iddiasında bulunmak
Konu, amaç ve önem ifadelerini birbirinin tekrarı hâline getirmek
Enstitünün zorunlu başlıklarını kullanmamak
Girişte belirtilen amaçları bulgular bölümünde cevapsız bırakmak
Kaynaklardan alınan bilgileri yeterince sentezlememek
Girişi tez tamamlandıktan sonra yeniden kontrol etmemek
Giriş bölümünü kontrol etme listesi
Giriş bölümünüzü tamamladıktan sonra şu sorulara cevap verin:
Araştırmanın konusu ilk paragraflarda anlaşılıyor mu?
Genel konudan özel probleme doğru bir akış var mı?
Araştırma problemi açıkça tanımlandı mı?
Problemin varlığı bilimsel kaynaklarla destekleniyor mu?
Önceki araştırmalardaki ihtiyaç veya boşluk gösterildi mi?
Araştırmanın amacı açık ve cevaplanabilir mi?
Araştırma soruları amaçlarla uyumlu mu?
Çalışmanın önemi somut biçimde açıklanıyor mu?
Özgün değer abartısız ve kaynaklara dayalı mı?
Kapsam ve sınırlılıklar doğru biçimde tanımlandı mı?
Kaynaklardan yararlanılan bilgiler için atıf yapıldı mı?
Bulgular veya kapsamlı sonuçlar girişte erken verilmiş mi?
Kullanılan başlıklar enstitü kılavuzuna uygun mu?
Girişte açıklanan amaçlar tez boyunca takip ediliyor mu?
Sonuç
Tezin giriş bölümü; konuyu tanıtan, araştırma problemini gerekçelendiren ve çalışmanın amacını açıklayan bölümdür. Güçlü bir giriş, genel bilgilerden araştırılan özel probleme doğru ilerler ve okuyucuya bu araştırmanın neden yapılması gerektiğini gösterir. Girişin yalnızca akıcı olması yeterli değildir. Problem, amaç, araştırma soruları, önem, yöntem ve tezin diğer bölümleri arasında bilimsel bir uyum bulunmalıdır. Araştırma probleminizin, amaçlarınızın, araştırma sorularınızın ve tez bölüm planınızın birlikte değerlendirilmesi için Akademik danışmanlık sayfamızı inceleyebilirsiniz.
