Yüksek lisans ve doktorada yayın şartı var mı?
Güncelleme tarihi: 4 gün önce
Türkiye’de yüksek lisans veya doktora yapan her öğrencinin mezun olmadan önce makale yayımlaması gerektiği yönünde yaygın bir düşünce bulunmaktadır. Ancak bütün üniversitelerde ve bütün lisansüstü programlarda geçerli tek tip bir yayın şartı yoktur. YÖK mevzuatı lisansüstü eğitimin genel çerçevesini belirlerken üniversiteler; kendi yönetmelikleri, senato kararları ve enstitü uygulama esaslarıyla makale, bildiri, kitap bölümü veya benzeri ek mezuniyet koşulları belirleyebilir.
Bu nedenle “Yüksek lisansta makale yayımlamak zorunlu mu?” veya “Doktorada yayın şartı var mı?” sorularının cevabı öğrencinin üniversitesine, enstitüsüne, anabilim dalına, programa başladığı tarihe ve ilgili düzenlemenin kapsamına göre değişebilir. Bazı kurumlar makalenin dergiye gönderilmesini yeterli görürken bazıları yayın kabul yazısı veya yayımlanmış çalışma istemektedir. Bazı programlarda yalnızca tezden üretilmiş yayınlar kabul edilmekte, belirli indekslerde taranma veya öğrencinin ilk yazar olması gibi ek koşullar da aranabilmektedir.
Kısa cevap: YÖK’ün genel lisansüstü eğitim mevzuatında bütün yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin mezuniyetinden önce makale yayımlamasını zorunlu tutan ortak bir hüküm bulunmamaktadır. Bununla birlikte üniversiteler ve enstitüler, tez teslimi veya mezuniyet için kendi yayın koşullarını belirleyebilir. Kesin cevap için kayıtlı olduğunuz programın güncel düzenlemelerini kontrol etmeniz gerekir.
YÖK bütün lisansüstü öğrencilere yayın şartı getiriyor mu?
YÖK tarafından yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği; programların genel yapısı, ders ve kredi yükleri, azami süreler, danışmanlık, yeterlik, tez önerisi ve tez savunması gibi temel konuları düzenlemektedir. Yönetmelikte bütün yüksek lisans ve doktora öğrencilerine uygulanacak ortak bir makale yayımlama zorunluluğu yer almamaktadır. Bununla birlikte üniversiteler genel mevzuata aykırı olmamak koşuluyla mezuniyet, tez teslimi ve başarı ölçütleri hakkında daha ayrıntılı kurallar belirleyebilir. Bu nedenle YÖK’ün genel yönetmeliğinin yanında üniversitenin kendi lisansüstü yönetmeliği, senato kararları ve enstitü uygulama esasları da incelenmelidir.
Yüksek lisans ve doktorada yayın şartı var mı?
Tezli yüksek lisans öğrencilerinin tamamı için Türkiye genelinde geçerli bir makale yayımlama zorunluluğu bulunmamaktadır. Birçok programda derslerin, seminerin, tez çalışmasının ve savunmanın başarıyla tamamlanması temel mezuniyet koşullarını karşılar; ancak bazı üniversiteler tez tesliminden veya mezuniyetten önce ilave bilimsel faaliyet şartı koyabilir. Bu şart bir makale, yayın kabul yazısı, sözlü bildiri, tam metin bildiri, kitap bölümü veya programın kabul ettiği başka bir akademik çalışma olabilir. Dolayısıyla başka bir üniversitedeki yüksek lisans öğrencisinin yayın yapmak zorunda olması, aynı şartın sizin programınızda da bulunduğunu göstermez.
Doktorada makale yayımlamak zorunlu mu?
Doktora programlarında yayın şartına yüksek lisansa göre daha sık rastlanmakla birlikte bütün doktora öğrencilerine uygulanacak ortak bir dergi, indeks veya makale sayısı yoktur. Bazı üniversiteler hakemli bir dergide en az bir makalenin yayımlanmasını veya kabul edilmesini isterken bazıları öğrencinin ilk yazar olmasını, danışmanın ortak yazar olarak bulunmasını veya yayının doğrudan doktora tezinden üretilmesini şart koşabilir. Fen, sağlık ve mühendislik alanlarında SCI-Expanded, SSCI veya Scopus gibi indeksler öne çıkabilirken sosyal bilimlerde TR Dizin ya da ilgili alan indeksleri kabul edilebilir. Kesin şart, üniversitenin ve ilgili programın yürürlükteki düzenlemesinden öğrenilmelidir.
Üniversiteler neden farklı yayın şartları uyguluyor?
Üniversiteler lisansüstü araştırmaların bilimsel çıktıya dönüşmesini teşvik etmek, öğrencilerin akademik yayın deneyimi kazanmasını sağlamak ve programlarının araştırma niteliğini geliştirmek amacıyla farklı yayın koşulları belirleyebilir. Ancak bilim alanlarının yayın kültürü, araştırma süresi ve uygun yayın türleri aynı olmadığı için bütün programlara tek bir ölçüt uygulanması her zaman mümkün değildir. Bir sağlık bilimleri programında indeksli araştırma makalesi istenirken sosyal bilimler programında hakemli makale, kitap bölümü veya bildiri yeterli görülebilir. Bu farklılık nedeniyle kulaktan dolma bilgi yerine programın kendi yazılı kuralları esas alınmalıdır.
Yayın şartı nereden kontrol edilir?
Yayın şartı hakkında yalnızca danışmandan veya başka öğrencilerden sözlü bilgi almak yeterli değildir. Üniversitenin lisansüstü eğitim ve öğretim yönetmeliği, senato kararları, enstitü uygulama esasları, tez teslim belgeleri ve programın mezuniyet koşulları birlikte incelenmelidir. İnternet sitesindeki belgelerin güncel tarihi kontrol edilmeli ve birbiriyle çelişen bilgiler bulunuyorsa enstitüden yazılı açıklama istenmelidir. Özellikle eski öğrencilerden aktarılan şartlar, yeni kayıt yaptıran öğrenciler için geçerli olmayabilir.
Yayın koşulunu kontrol ederken şu kaynaklara sırasıyla bakabilirsiniz:
Üniversitenin lisansüstü eğitim ve öğretim yönetmeliği
Enstitünün tez teslim ve mezuniyet koşulları
Üniversite senatosunun lisansüstü yayın kararları
Anabilim dalına veya programa ait uygulama esasları
Tez savunması için istenen belge listesi
Öğrencinin kayıt olduğu yıla ilişkin geçiş hükümleri
Enstitü öğrenci işleri tarafından verilen yazılı açıklama
Tez teslimi ile mezuniyet şartı aynı şey midir?
Yayın koşulunun hangi aşamada arandığı, öğrencinin izleyeceği süreci doğrudan etkiler. Bazı düzenlemelerde yayın belgesi tez savunmasına girebilmek veya jüri oluşturabilmek için istenirken bazı kurumlarda öğrenci savunmaya girebilir fakat yayın şartını tamamlamadan diplomasını alamaz. Başka bir uygulamada ise koşulun tez teslim dosyasıyla birlikte sağlanması gerekebilir. Bu nedenle düzenlemede “tez tesliminden önce”, “savunmaya girebilmek için”, “mezuniyet için” veya “diploma düzenlenmeden önce” ifadelerinden hangisinin kullanıldığı dikkatle okunmalıdır.
Düzenlemedeki ifade | Olası anlamı |
Tez tesliminden önce | Tez enstitüye gönderilmeden yayın koşulu tamamlanmalıdır |
Tez savunmasına girebilmek için | Jüri veya savunma işlemleri yayın belgesi olmadan başlatılmayabilir |
Mezuniyet için | Savunma tamamlanmış olsa bile mezuniyet yayına bağlanabilir |
Diploma düzenlenmeden önce | Öğrenci başarılı olsa da koşul tamamlanıncaya kadar diploma alamayabilir |
Azami süre içinde | Yayın sürecinin programın azami süresi dolmadan tamamlanması gerekebilir |
Gönderilmiş, kabul edilmiş ve yayımlanmış makale arasındaki fark nedir?
Bir makalenin dergi sistemine yüklenmesi, yayına kabul edilmesi ve yayımlanması birbirinden farklı aşamalardır. “Dergiye gönderilmiş olmak” yalnızca başvurunun tamamlandığını gösterir ve editörün çalışmayı hakeme göndereceği veya kabul edeceği anlamına gelmez. “Yayın kabulü” hakem ve editör değerlendirmelerinin ardından çalışmanın yayımlanmak üzere kabul edildiğini gösteren resmî yazıyı, “yayımlanmış makale” ise çalışmanın dergi tarafından çevrim içi veya basılı olarak yayımlanmasını ifade eder. Üniversite yalnızca kabul edilmiş veya yayımlanmış makaleyi istiyorsa gönderim belgesi tek başına yeterli olmayacaktır.
Yayın durumu | Ne anlama gelir? | Kesin yayın sayılır mı? |
Dergiye gönderildi | Başvuru tamamlandı | Hayır |
Editör incelemesinde | Ön değerlendirme yapılıyor | Hayır |
Hakem değerlendirmesinde | Bilimsel değerlendirme sürüyor | Hayır |
Düzeltme istendi | Revizyon sonrası yeniden değerlendirilecek | Hayır |
Yayına kabul edildi | Dergi resmî kabul verdi | Kurum kabul yazısını yeterli görüyorsa evet |
Erken görünümde yayımlandı | DOI ile çevrim içi yayımlandı | Çoğu durumda evet, ancak kurum kuralı kontrol edilmeli |
Cilt ve sayıda yayımlandı | Derginin belirli sayısında yer aldı | Evet |
Yayın kabul yazısı nasıl olmalıdır?
Yayın kabul yazısının derginin editörü veya yetkili sistemi tarafından düzenlenmiş, doğrulanabilir bir belge olması gerekir. Belgede makalenin başlığı, yazarları, derginin adı, kabul tarihi ve mümkünse makaleye verilen tanımlayıcı bilgi bulunmalıdır. Yalnızca hakem değerlendirmesinin tamamlanması, editörün olumlu görüş bildirmesi veya yazışmada “yayımlanabilir” ifadesinin geçmesi kesin kabul anlamına gelmeyebilir. Belgenin hangi biçimde enstitüye sunulacağı ve elektronik yazışmanın yeterli olup olmadığı tez tesliminden önce sorulmalıdır.
Bildiri yayın şartını karşılar mı?
Bir kongre, konferans veya sempozyumda bildiri sunmak bazı yüksek lisans programlarında yayın veya bilimsel faaliyet şartını karşılayabilir; ancak bu durum bütün kurumlar için geçerli değildir. Düzenlemede sözlü bildiri, poster bildiri, özet metin veya tam metin bildiri ayrımı yapılmış olabilir. Bildirinin yalnızca kabul edilmesi yeterli görülmeyebilir ve öğrencinin etkinliğe katılarak sunumu gerçekleştirmesi istenebilir. Etkinliğin ulusal ya da uluslararası olması, bilim kurulunun bulunması ve bildiri kitabının yayımlanması gibi ilave ölçütler de aranabilir.
Makale yerine kitap bölümü kullanılabilir mi?
Bazı üniversiteler ulusal veya uluslararası bilimsel kitaplarda yayımlanan bölümleri mezuniyet koşulu kapsamında kabul etmektedir. Bununla birlikte her kitap bölümü otomatik olarak geçerli sayılmaz; yayınevinin niteliği, editoryal değerlendirme süreci, kitabın ISBN bilgisi, uluslararası statüsü ve belirli indekslerde taranması gibi ölçütler bulunabilir. Ders kitabı, popüler yayın veya özgün bilimsel katkı içermeyen derleme bölümleri kapsam dışında tutulabilir. Öğrenci kitap bölümü hazırlamadan önce yayınevinin ve yayın türünün program ölçütlerini karşıladığını yazılı olarak doğrulamalıdır.
Tezden üretilmiş yayın ne demektir?
Tezden üretilmiş yayın, tez araştırmasının problemi, verileri, yöntemi veya bulguları esas alınarak hazırlanan makale, bildiri ya da kitap bölümüdür. Tez metninin bölümlerini kısaltıp doğrudan makaleye aktarmak yeterli değildir; makalenin daha sınırlı bir araştırma sorusuna, belirgin bir bilimsel mesaja ve hedef derginin yapısına göre yeniden düzenlenmesi gerekir. Yayında çalışmanın yüksek lisans veya doktora tezinden üretildiği uygun bir açıklamayla belirtilmeli ve tez ile makale arasındaki içerik ilişkisi şeffaf biçimde sunulmalıdır. Üniversitenin yayın şartında çalışmanın mutlaka tezden üretilmesi isteniyorsa konuyla ilişkili fakat tez verilerine dayanmayan başka bir makale yeterli kabul edilmeyebilir.
Tezden makale hazırlamak, tez dosyasını kısaltmaktan ibaret değildir. Makalenin amacı, araştırma sorusu, bölüm dengesi, tabloları ve tartışması hedef derginin kapsamına göre yeniden yapılandırılmalıdır. Ayrıntılı destek seçeneklerini tezden makaleye dönüştürme ve yayın desteği sayfamızda inceleyebilirsiniz.
Tezden makale savunmadan önce yayımlanabilir mi?
Tezden üretilen bir makalenin savunmadan önce hazırlanması veya yayımlanması özellikle mezuniyet için yayın şartı bulunan programlarda gerekli olabilir. Bu durumda tez, makale ve veri kullanımının birbiriyle tutarlı olması; makalenin tezden üretildiğinin açıklanması ve üniversite ile derginin yayın politikalarına uyulması gerekir. Makale tezden önce yayımlandığında tezde ilgili makaleye atıf verilmesi veya çalışma ilişkisinin beyan edilmesi gerekebilir. Karar verirken yalnızca yayın takvimi değil, tez çalışmasının bütünlüğü, araştırma etiği ve danışman görüşü birlikte değerlendirilmelidir.
Tezden birden fazla makale hazırlanabilir mi?
Bir tezden hazırlanabilecek makale sayısı tezin araştırma sorularına, veri yapısına ve birbirinden bağımsız bilimsel sonuçlar içerip içermediğine bağlıdır. Aynı verilerin ve sonuçların küçük değişikliklerle birden fazla dergide yayımlanması tekrar yayın veya bölünmüş yayın tartışmasına yol açabilir. Her makalenin ayrı bir araştırma sorusu, yeterli yöntemsel açıklama ve bağımsız bilimsel katkı içermesi gerekir. Aynı veri setinden birden fazla yayın planlanıyorsa yayınların kapsamı başlangıçta belirlenmeli ve aralarındaki ilişki uygun biçimde açıklanmalıdır.
Makalenin hangi indekslerde taranması gerekir?
Geçerli kabul edilecek indeksler üniversiteye, enstitüye ve bilim alanına göre değişir. Bazı programlar yalnızca hakemli bir dergide yayımlanmayı yeterli görürken bazıları SCI-Expanded, SSCI, AHCI, ESCI, Scopus, TR Dizin veya belirli alan indekslerini şart koşabilir. “Uluslararası indeks” ifadesi tek başına yeterince açık değildir; her indeks üniversitenin kabul ettiği akademik niteliğe sahip olmayabilir. Hedef dergi belirlenmeden önce şartta adı geçen indeksler kontrol edilmeli ve derginin güncel olarak ilgili indekste bulunup bulunmadığı doğrudan indeksin resmî sitesinden doğrulanmalıdır.
Derginin indeks bilgisi nasıl doğrulanır?
Derginin kendi internet sitesinde “Scopus’ta taranıyoruz” veya “Web of Science indekslidir” yazması tek başına yeterli kanıt değildir. Web of Science için Master Journal List, Scopus için Sources, TR Dizin için ise TR Dizin dergi listesi üzerinden doğrudan arama yapılmalıdır. Derginin geçmişte bir indekste bulunması, başvuru tarihinde veya yayın yılında hâlen tarandığı anlamına gelmeyebilir. Enstitünün yayının yapıldığı tarihteki indeks durumunu mu yoksa başvuru tarihindeki durumu mu esas aldığı da ayrıca kontrol edilmelidir.
Öğrencinin ilk yazar olması zorunlu mu?
Öğrencinin ilk yazar olmasının gerekip gerekmediği üniversitenin yayın koşulunda açıkça belirtilmelidir. Bazı programlarda öğrencinin yayında herhangi bir yazar olarak bulunması yeterliyken bazıları öğrencinin ilk yazar veya sorumlu yazar olmasını zorunlu tutmaktadır. Yazar sırası yalnızca mezuniyet koşulunu karşılamak amacıyla keyfî biçimde belirlenmemeli, araştırmacıların çalışmaya yaptıkları katkıyı yansıtmalıdır. Üniversite ilk yazarlık şartı arıyorsa yayın planı ve katkı dağılımı çalışmanın başlangıcında danışmanla görüşülmelidir.
Tez danışmanı makalede yazar olmak zorunda mı?
Tez danışmanı olmak, tek başına bir kişiyi otomatik olarak makalenin yazarı yapmaz; ancak danışman araştırmanın tasarımına, analizine, yorumlanmasına veya makalenin hazırlanmasına önemli katkı sağlamışsa yazarlık gündeme gelir. COPE’nin genel yaklaşımında yazarlık için çalışmaya önemli katkı sunma ve yayımlanan içerikten sorumluluk alma temel ölçütler arasındadır. Buna karşılık bazı üniversitelerin mezuniyet koşulları, tezden üretilen yayında danışmanın veya üniversiteden bir öğretim elemanının yazar olmasını ayrıca şart koşabilir. Etik yazarlık ölçütleriyle üniversitenin idari yayın koşulu birlikte değerlendirilerek katkılar araştırmanın erken döneminde açıkça konuşulmalıdır.
Üniversite adının makalede bulunması gerekir mi?
Bazı üniversiteler yayın şartının karşılanabilmesi için öğrencinin kurum adresinin makalede açıkça gösterilmesini istemektedir. Öğrencinin yalnızca kişisel e-posta adresini kullanması veya başka bir kurumun adını yazması, yayın akademik açıdan geçerli olsa bile mezuniyet koşulu bakımından sorun yaratabilir. Üniversitenin Türkçe ve İngilizce kurumsal adının nasıl yazılacağı, fakülte veya enstitü bilgisinin eklenip eklenmeyeceği ve kurumsal e-posta şartı önceden kontrol edilmelidir. Makale yayımlandıktan sonra kurum bilgisini değiştirmek zor olabileceği için bu konu dergiye gönderimden önce netleştirilmelidir.
Aynı yayın birden fazla öğrencinin mezuniyetinde kullanılabilir mi?
Birden fazla lisansüstü öğrencinin ortak yazar olduğu makalenin herkes için yayın şartını karşılayıp karşılamadığı üniversitenin düzenlemesine bağlıdır. Bazı kurumlar aynı yayının yalnızca bir öğrencinin mezuniyetinde kullanılabileceğini belirtirken bazıları katkısı ve yazar konumu uygun olan birden fazla öğrenciye izin verebilir. Yayın gönderilmeden önce öğrencilerin çalışmadaki katkıları, yazar sırası ve makalenin hangi mezuniyet dosyasında kullanılacağı belirlenmelidir. Aksi durumda bilimsel açıdan geçerli bir yayın, idari koşullar nedeniyle öğrencilerden biri için kabul edilmeyebilir.
Yayın şartı sonradan değişirse eski öğrencileri de kapsar mı?
Üniversitenin yayın şartını değiştirmesi, yeni koşulların otomatik olarak bütün öğrencilere uygulanacağı anlamına gelmez. Düzenlemenin yürürlük tarihi, geçici maddeleri, senato kararındaki açıklamalar ve öğrencinin programa kayıt tarihi birlikte değerlendirilmelidir. Bazı üniversiteler yeni yayın şartını yalnızca belirli bir dönemden sonra kayıt yaptıran öğrencilere uygularken bazıları doktora yeterlik sınavını geçmiş öğrencileri kapsam dışında bırakabilir. Öğrenci kendi durumuna ilişkin cevabı sözlü bilgiyle değil, enstitünün yazılı düzenlemesi veya resmî açıklaması üzerinden doğrulamalıdır.
Makalenin değerlendirme süreci uzarsa ne olur?
Akademik dergilerde editör incelemesi, hakem değerlendirmesi, düzeltme ve yayın aşamaları aylar sürebilir; çalışmanın gönderilmiş olması belirli bir tarihte kabul edileceğini garanti etmez. Tez teslimi için kabul yazısı veya yayımlanmış makale gerekiyorsa yayın planı azami sürenin son dönemine bırakılmamalıdır. Bir dergide uzun süre sonuç alınamaması durumunda makale aynı anda başka bir dergiye gönderilmemeli; önce mevcut başvuru derginin kurallarına uygun biçimde geri çekilmelidir. Yayın gecikmesinin tez savunması veya mezuniyet üzerindeki etkisi enstitüyle önceden görüşülmeli ve gerekli belgeler yazılı olarak saklanmalıdır.
Yağmacı veya şaibeli dergi nedir?
Yağmacı ya da şaibeli dergiler, bilimsel değerlendirme görüntüsü altında ücret toplamaya odaklanan, hakemlik ve yayın etiği süreçleri güvenilir olmayan yayın organlarıdır. Çok kısa sürede kesin kabul vadetmek, gerçek dışı indeks bilgisi vermek, editör kurulunu doğrulanamayacak kişilerden oluşturmak ve ücretleri başvuru sonrasında açıklamak önemli uyarı işaretleridir. Böyle bir dergide yayımlanan çalışma üniversitenin yayın şartını karşılamayabilir ve araştırmacının akademik güvenilirliğine zarar verebilir. Derginin yalnızca web sitesindeki beyanlarına güvenilmemeli; indeks kaydı, yayın geçmişi, hakemlik açıklaması, yayıncı bilgileri ve ücret politikası bağımsız kaynaklardan kontrol edilmelidir.
Yayın ücreti istenmesi derginin güvenilmez olduğunu gösterir mi?
Bir derginin makale işlem ücreti alması tek başına yağmacı veya güvenilmez olduğunu göstermez. Çok sayıda saygın açık erişimli dergi, yayın maliyetlerini karşılamak amacıyla şeffaf biçimde makale işlem ücreti uygulamaktadır. Burada önemli olan ücretin baştan açıklanması, hakemlik sürecinden bağımsız olması ve derginin bilimsel ile etik standartları gerçekten uygulamasıdır. “Ücret öderseniz birkaç gün içinde yayımlarız” biçimindeki garantiler ise ciddi bir uyarı işareti olarak değerlendirilmelidir.
Yayın şartını karşılamak için nasıl bir plan yapılmalıdır?
Yayın koşulu bulunan bir programda hedef dergi veya etkinlik seçimi tez tamamlandıktan sonraya bırakılmamalıdır. Öncelikle kabul edilen yayın türü, indeks, yazar sırası, kurum adresi ve son tarih yazılı düzenlemeden belirlenmeli; ardından tezin hangi sorusunun yayına dönüştürülebileceği planlanmalıdır. Makalenin hazırlanması, danışman ve ortak yazar değerlendirmeleri, dergi biçimine uyarlama, hakem süreci ve olası düzeltmeler için gerçekçi süre ayrılmalıdır. Yayın planı tezin ilerlemesini engellememeli, tez ve makale süreçleri birbirini destekleyecek biçimde yürütülmelidir.
Yayın şartı kontrol listesi
Yayın hazırlığına başlamadan önce yalnızca “bir makale yazmam gerekiyor” sonucuna ulaşmak yeterli değildir. Koşulun ayrıntıları doğrulanmadığında aylar süren bir çalışma yanlış dergi, uygun olmayan yayın türü veya eksik yazar bilgisi nedeniyle kabul edilmeyebilir. Aşağıdaki kontrol listesi danışman ve enstitüyle yapılacak görüşmede kullanılabilir. Cevapların mümkün olduğunca güncel yazılı belgeye dayandırılması gerekir.
Yayın şartı benim kayıt dönemimdeki öğrenciler için geçerli mi?
Koşul tez tesliminden, savunmadan veya mezuniyetten önce mi sağlanmalı?
Makalenin tezden üretilmesi zorunlu mu?
Dergiye gönderim yeterli mi, kabul yazısı mı gerekli?
Makalenin çevrim içi veya basılı olarak yayımlanması mı gerekiyor?
Hangi indeksler kabul ediliyor?
Ulusal ve uluslararası dergi ayrımı yapılıyor mu?
Öğrencinin ilk veya sorumlu yazar olması gerekiyor mu?
Danışmanın ortak yazar olması şart mı?
Üniversite adının yayında gösterilmesi gerekiyor mu?
Bildiri, kitap bölümü veya çeviri kabul ediliyor mu?
Aynı yayın birden fazla öğrencinin mezuniyetinde kullanılabilir mi?
Yayın kabul yazısında hangi bilgilerin bulunması gerekiyor?
Dergi indeks durumunun hangi tarih itibarıyla geçerli olması gerekiyor?
Yayınla birlikte enstitüye hangi belgeler teslim edilmeli?
Yüksek lisans ve doktora yayın şartı hakkında sıkça sorulan sorular
Yüksek lisans öğrencisi makale yayımlamadan mezun olabilir mi?
Üniversitenin veya programın ilave yayın şartı bulunmuyorsa yüksek lisans öğrencisi derslerini, seminerini, tezini ve diğer mezuniyet koşullarını tamamlayarak makale yayımlamadan mezun olabilir. Ancak bazı üniversiteler tez teslimi veya mezuniyet öncesinde bildiri, makale ya da başka bir bilimsel faaliyet istemektedir. Bu nedenle yalnızca YÖK’ün genel düzenlemesine bakmak yeterli değildir. Enstitünün güncel tez teslim belgeleri ve mezuniyet koşulları ayrıca kontrol edilmelidir.
Her doktora öğrencisi makale yayımlamak zorunda mı?
Türkiye genelindeki bütün doktora öğrencilerine uygulanacak tek tip bir makale şartı bulunmamaktadır. Bununla birlikte doktora programlarında üniversite veya enstitü tarafından belirlenmiş yayın koşullarına daha sık rastlanır. İstenen makale sayısı, kabul edilen indeksler, yazar sırası ve yayının tezden üretilme zorunluluğu kurumlar arasında değişebilir. Öğrenci kendi programının güncel düzenlemesini esas almalıdır.
Makaleyi dergiye göndermek mezuniyet için yeterli mi?
Makalenin gönderilmiş olması yalnızca başvuru işleminin tamamlandığını gösterir ve yayın kabulü anlamına gelmez. Üniversitenin düzenlemesinde açıkça “gönderilmiş olmak” yeterli görülüyorsa gönderim belgesi kullanılabilir; “yayına kabul edilmiş” veya “yayımlanmış” şartı varsa gönderim belgesi yeterli değildir. Dergi sistemindeki durum ekranı ile resmî kabul yazısı da aynı belge değildir. Hangi belgenin istendiği tez tesliminden önce enstitüden öğrenilmelidir.
Sözlü bildiri makale yerine geçer mi?
Sözlü bildirinin yayın şartını karşılaması üniversitenin belirlediği ölçütlere bağlıdır. Bazı programlar uygun bir kongrede sunulan bildiriyi yeterli görürken bazıları yalnızca hakemli dergi makalesini kabul eder. Bildirinin kabul edilmesiyle fiilen sunulması da farklı aşamalardır ve katılım belgesi istenebilir. Düzenlemede etkinliğin ulusal veya uluslararası olması, tam metin yayımlanması ya da üniversite adının kullanılması gibi ek koşullar bulunabilir.
Yayın şartı için ücretli dergide makale yayımlanabilir mi?
Ücretli yayın yapan bir dergi, gerekli bilimsel ve etik ölçütleri karşılıyorsa yalnızca ücretli olduğu için geçersiz sayılmaz. Ancak derginin kabul edilen indekste güncel olarak taranması, gerçek bir hakemlik süreci yürütmesi ve üniversitenin yağmacı veya şaibeli yayınlara ilişkin kurallarına uygun olması gerekir. Yayın garantisi veren veya birkaç gün içinde kabul vadeden dergilere karşı dikkatli olunmalıdır. Ödeme yapılmadan önce derginin uygunluğu danışman ve program ölçütleri bakımından doğrulanmalıdır.
Tezden hazırlanan makalede tez bilgisi belirtilmeli mi?
Tezden üretilen bir makalede çalışmanın ilgili yüksek lisans veya doktora tezine dayandığı uygun bir dipnot, teşekkür veya yayın etiği beyanıyla açıklanmalıdır. Bu beyanın yeri ve biçimi hedef derginin kurallarına göre değişebilir. Tez ve makalede aynı verilerin kullanılması gizlenmemeli, iki çalışma arasındaki ilişki şeffaf biçimde gösterilmelidir. Tezden üretilme bilgisinin verilmesi hem yayın etiği hem de akademik kayıtların doğru ilişkilendirilmesi açısından önemlidir.
Makale reddedilirse tez süreci ne olur?
Makalenin reddedilmesinin tez sürecine etkisi, yayın şartının hangi aşamada ve hangi biçimde arandığına bağlıdır. Yayın kabulü zorunluysa yeni bir dergiye başvurmak veya çalışmayı hakem eleştirilerine göre yeniden düzenlemek gerekebilir. Dergi reddi tez çalışmasının bilimsel olarak başarısız olduğu anlamına gelmez; dergi kapsamı, öncelikleri veya hakem değerlendirmeleri de kararda etkili olabilir. Ancak azami süre yaklaşıyorsa yeni yayın planı danışman ve enstitüyle gecikmeden görüşülmelidir.
Sonuç
Türkiye’de bütün yüksek lisans ve doktora öğrencilerini kapsayan tek tip bir makale veya yayın şartı bulunmamaktadır. Yayın koşulları üniversiteye, enstitüye, anabilim dalına, programa ve öğrencinin kayıt tarihine göre değişebildiği için kesin cevap ilgili kurumun güncel yazılı düzenlemelerinden alınmalıdır. Yayının türü kadar gönderilmiş, kabul edilmiş veya yayımlanmış olması; tarandığı indeks, yazar sırası, kurum bilgisi ve tezle ilişkisi de önem taşır. Yayın sürecine erken başlamak ve bütün koşulları hedef dergi seçilmeden önce doğrulamak, tez teslimi sırasında yaşanabilecek gecikmeleri önemli ölçüde azaltır.
Tezinizin bilimsel içeriğini hedef derginin yapısına uygun bir makaleye dönüştürmek için tezden makaleye dönüştürme ve yayın desteği sayfamızı inceleyebilirsiniz. Lisansüstü sürecin genel aşamaları için yüksek lisans yol haritasına, doktora süreci için ise doktora yol haritasına göz atabilirsiniz.
