YÖK Tez Merkezi nedir? Tez arama ve indirme rehberi
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
YÖK Tez Merkezi, Türkiye’de hazırlanan lisansüstü tezlerin bibliyografik bilgilerinin ve erişime açık tam metinlerinin araştırmacılara sunulduğu resmî tez veri tabanıdır. Tam adı Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi olan sistemde yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık, sanatta yeterlik ve diğer uzmanlık tezleri aranabilir. YÖK Ulusal Tez Merkezi yalnızca kaynak bulmak için değil; daha önce çalışılmış tez konularını görmek, araştırma boşluklarını belirlemek, kullanılan yöntemleri incelemek ve yeni bir araştırmayı planlamak için de kullanılabilir. Ancak sistemi verimli kullanabilmek için doğru anahtar kelimeleri seçmek, gelişmiş tarama filtrelerinden yararlanmak ve ulaşılan tezleri akademik etik kurallarına uygun biçimde değerlendirmek gerekir. YÖK Tez Merkezi’nin resmî adresi:
Kısaca: YÖK Tez Merkezi’nde araştırma yapmak ve erişime açık tezleri PDF olarak indirmek ücretsizdir. YÖK’ün güncel SSS sayfasına göre araştırma ve tam metin erişimi için üye girişi zorunlu değildir. Ancak yalnızca erişim izni bulunan tezlerin tam metni indirilebilir.
YÖK Tez Merkezi nedir?
YÖK Ulusal Tez Merkezi; üniversitelerde hazırlanan lisansüstü tezlerin toplanması, kataloglanması ve elektronik ortamda araştırma hizmetine sunulması amacıyla oluşturulmuş resmî bir veri tabanıdır.
Sistemde aşağıdaki tez türleri taranabilir:
Yüksek lisans tezleri
Doktora tezleri
Tıpta uzmanlık tezleri
Sanatta yeterlik tezleri
Diş hekimliği uzmanlık tezleri
Tıpta yan dal uzmanlık tezleri
Eczacılıkta uzmanlık tezleri
Veri tabanında tez adı, yazar, danışman, üniversite, enstitü, anabilim dalı, yıl, dil, tez türü, konu, anahtar kelimeler, özet ve tez numarası gibi bilgiler bulunabilir.
Bununla birlikte sistemde kaydı bulunan her tezin tam metni indirilemeyebilir. Eski tezlerde yayımlama izni bulunmaması, erişimin belirli bir tarihe kadar ertelenmesi veya tez hakkında gizlilik kararı verilmesi gibi nedenlerle yalnızca künye ve özet bilgileri görüntülenebilir.
YÖK Tez Merkezi ne işe yarar?
YÖK Tez Merkezi’nin araştırmacılar açısından başlıca kullanım alanları şunlardır:
Belirli bir konuda hazırlanmış yüksek lisans ve doktora tezlerini bulmak
Bir tez konusunun daha önce hangi yönlerden çalışıldığını görmek
Konuyla ilgili Türkçe anahtar kelimeleri belirlemek
Araştırmalarda kullanılan yöntemleri ve veri toplama araçlarını incelemek
Tezlerin kaynakçalarından ilgili yayınlara ulaşmak
Belirli bir üniversite, enstitü veya anabilim dalındaki tezleri taramak
Belirli bir akademisyenin danışmanlığında hazırlanmış tezleri bulmak
Yıllara göre araştırma eğilimlerini incelemek
Literatürde yeterince ele alınmamış konuları belirlemek
Tezlerin tam metinlerine ücretsiz erişmek
YÖK Tez Merkezi’nde benzer çalışmaların bulunmaması, konunun kesin olarak özgün olduğunu göstermez. Konunun özgünlüğü değerlendirilirken YÖK Tez Merkezi’nin yanı sıra Google Akademik, DergiPark, TR Dizin, Web of Science, Scopus ve alanla ilgili diğer veri tabanları da taranmalıdır.
Tez konunuzu belirleme aşamasındaysanız tez konusu nasıl belirlenir? rehberimizi okuyabilir veya mevcut konu seçeneklerinizin kapsam ve uygulanabilirlik açısından değerlendirilmesi için tez konusu belirleme danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
YÖK Tez Merkezi’nde tez nasıl aranır?
YÖK Tez Merkezi’nin güncel arama ekranında Gelişmiş Arama ve Detaylı Arama seçenekleri bulunmaktadır.
Arama yapmak için şu adımları izleyebilirsiniz:
YÖK Ulusal Tez Merkezi ana sayfasını açın.
Üst menüde bulunan Arama bölümüne girin.
Aramak istediğiniz kavramı “Aranacak Kelime(ler)” alanına yazın.
Kelimenin hangi alanda aranacağını seçin.
Arama türünü belirleyin.
Gerekirse üniversite, yıl, tez türü veya izin durumu gibi filtreleri ekleyin.
Bul düğmesine tıklayın.
Sonuç listesindeki tez başlığına girerek ayrıntılı künye ve indirme durumunu inceleyin.
Arama sonuçları çok genişse kelimeyi yalnızca tez adı, anahtar kelime veya özet alanında arayabilirsiniz. Çok az sonuç çıkıyorsa eş anlamlı kavramlarla ayrı aramalar yapmanız daha doğru olur.
Gelişmiş arama nasıl kullanılır?
Gelişmiş arama bölümünde önce aranacak kelime yazılır. Daha sonra kelimenin hangi alanda aranacağı belirlenir.
Güncel sistemde kullanılabilen arama alanları şunlardır:
Tümü
Tez adı
Yazar
Danışman
Konu
Anahtar kelime
Özet
Arama tipi olarak da iki seçenek sunulur:
Sadece yazılan şekilde: Yazdığınız ifadeyi daha dar ve doğrudan arar.
Kelimenin içinde geçsin: Yazılan kelimenin geçtiği daha geniş bir sonuç kümesi oluşturur.
Örneğin yalnızca “sağlık okuryazarlığı” başlıklı tezleri arıyorsanız aranacak alanı Tez Adı olarak seçebilirsiniz. Konunun farklı biçimlerde adlandırılmış olabileceğini düşünüyorsanız Tümü, Anahtar Kelime veya Özet alanlarında da ayrı aramalar yapabilirsiniz.
Detaylı arama filtreleri nelerdir?
Detaylı arama, sonuçları belirli ölçütlere göre daraltmak için kullanılır. Güncel YÖK Tez Merkezi arama ekranında şu filtreler bulunmaktadır:
Üniversite
Enstitü
Anabilim dalı
Konu
Tez türü
Yıl aralığı
İzin durumu
Tezin durumu
Tez adı
Dil
Yazar
Danışman
Anahtar kelime
Tez numarası
Özet
İzin durumu filtresinde “İzinli” seçildiğinde tam metin erişimine açık tezlere ulaşmak kolaylaşır.
Durumu bölümünde ise “Onaylandı” veya “Hazırlanıyor” seçenekleri bulunabilir. Tamamlanmış ve onaylanmış tezler aranıyorsa “Onaylandı” seçeneği tercih edilmelidir.
Belirli bir üniversitede son beş yıl içinde hazırlanmış doktora tezlerini bulmak için üniversite, tez türü ve yıl filtrelerini birlikte kullanabilirsiniz.
YÖK Tez Merkezi’nde doğru anahtar kelime nasıl seçilir?
Başarılı bir tez taraması için tek bir kelimeyle yetinmemek gerekir. Konunun Türkçe ve İngilizce karşılıkları, eş anlamlıları, alt kavramları ve farklı yazım biçimleri ayrı ayrı denenmelidir.
Örneğin “uzaktan çalışma” konusunda araştırma yapılıyorsa şu kavramlarla ayrı aramalar gerçekleştirilebilir:
uzaktan çalışma
evden çalışma
esnek çalışma
tele çalışma
remote work
working from home
teleworking
Arama sürecinde şu yöntem kullanılabilir:
Konunun temel kavramlarını belirleyin.
Her kavramın eş anlamlılarını yazın.
Türkçe ve İngilizce karşılıklarını ekleyin.
Kavramları önce tez adında arayın.
Sonuç azsa anahtar kelime ve özet alanlarını tarayın.
Sonuç çok fazlaysa yıl, tez türü ve üniversite filtrelerini kullanın.
Uygun tezlerde kullanılan anahtar kelimeleri yeni aramalara ekleyin.
Daha kapsamlı bir tarama stratejisi için literatür taraması nasıl yapılır? başlıklı rehberimize göz atabilirsiniz. Kaynakların belirlenmesi, sınıflandırılması ve kuramsal çerçevenin oluşturulması konusunda desteğe ihtiyaç duyuyorsanız literatür taraması danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Tez numarasıyla arama nasıl yapılır?
Her onaylanmış tezin Ulusal Tez Merkezi’nde ayırt edilmesini sağlayan bir tez numarası bulunur. Elinizde tez numarası varsa detaylı arama ekranındaki Tez No alanına bu numarayı yazarak doğrudan ilgili kayda ulaşabilirsiniz.
Tez numarası özellikle şu durumlarda yararlıdır:
Aynı veya benzer başlıklı tezleri birbirinden ayırmak
Kaynakçada belirtilen teze doğrudan ulaşmak
Tezin tam metin durumunu kontrol etmek
Tez künyesini doğrulamak
Tezin güncel erişim bağlantısını bulmak
Tez numarası ile Tez Veri Giriş Formu oluşturulduğunda verilen referans numarası aynı şey değildir. Referans numarası, tez teslimi ve YÖK’e aktarılma sürecinde kullanılan geçici işlem numarasıdır.
YÖK Tez Merkezi’nden tez nasıl indirilir?
Arama sonucunda bulunan tezin ayrıntı sayfası açıldığında tez tam metin erişimine açıksa indirme simgesi veya PDF bağlantısı görüntülenir.
İndirme işlemi için:
Arama sonuçlarından ilgili tezi açın.
Tez adı, yazar, üniversite ve yılı kontrol edin.
Tezin izin durumunu inceleyin.
İndirme simgesine veya tam metin bağlantısına tıklayın.
Açılan PDF dosyasını cihazınıza kaydedin.
YÖK’ün güncel SSS sayfasına göre araştırma yapmak ve erişime açık tezleri indirmek için üyelik zorunlu değildir. Tez indirmek için ücret de alınmamaktadır.
Ancak indirilen tezlerin ücretsiz olması, metnin serbestçe kopyalanabileceği anlamına gelmez. Tezden alınan her düşünce, bilgi, tablo, ölçek veya doğrudan alıntı akademik kurallara uygun biçimde kaynak gösterilerek kullanılmalıdır.
Erişime kapalı tez nasıl bulunur?
Bazı tezlerin künye ve özet bilgileri görüntülense de tam metin PDF dosyası indirilemez. Bunun başlıca nedenleri şunlar olabilir:
Eski tez için yazarın yayımlama izninin bulunmaması
Tezin erişime açılmasının belirli bir tarihe kadar ertelenmesi
Patent başvurusu veya patent sürecinin devam etmesi
Henüz makaleye dönüşmemiş yeni teknik, materyal veya yöntemler içermesi
Üçüncü kişilere veya kurumlara haksız kazanç sağlayabilecek bilgiler bulunması
Yetkili kurum tarafından gizlilik kararı verilmesi
Yürürlükteki YÖK yönergesine göre patent başvurusu veya patent süreci bulunan tezlerin erişimi ilgili akademik ve idari kararlarla iki yıla kadar ertelenebilir. Yeni teknik, materyal veya yöntemlere ilişkin korunması gereken bilgi ve bulgular içeren tezlerde ise erişim altı aya kadar engellenebilir. Gizlilik kararı verilen tezler, gizlilik kaldırılıncaya kadar sisteme açık biçimde yüklenmez.
YÖK’ün SSS sayfasına göre yayımlama izni bulunmayan tezlerin tam metnine Ulusal Tez Merkezi binasına gidilerek de erişilemez. Bu tezlerin basılı kopyaları için araştırmacının kendi üniversite kütüphanesine başvurarak TÜBESS – Türkiye Belge Sağlama Sistemi üzerinden talepte bulunması gerekir. Ulusal Tez Merkezi’nin doğrudan fotokopi hizmeti durdurulmuştur. Erişime kapalı bir tez için internette izinsiz veya güvenilir olmayan kopyalar aramak yerine üniversite kütüphanesi, TÜBESS, tezin yazarı ya da tezin hazırlandığı üniversitenin kurumsal arşivi kullanılmalıdır.
YÖK Tez Merkezi’ne üye olmak gerekir mi?
Araştırma yapmak ve erişime açık tezleri indirmek için üyelik zorunlu değildir. Ancak kendi tezine ilişkin Tez Veri Giriş Formu hazırlamak isteyen lisansüstü öğrencinin e-Devlet üzerinden sisteme giriş yapması gerekir. Araştırmacı olarak tez aramak ile öğrenci olarak tez verisi girmek birbirinden farklı işlemlerdir. Bu nedenle:
Tez aramak için giriş gerekmez.
Erişime açık tezleri indirmek için giriş gerekmez.
Tez indirmek ücretsizdir.
Tez Veri Giriş Formu için e-Devlet ile giriş gerekir.
Enstitülerin tez yükleme işlemleri için ayrı bir enstitü oturumu bulunur.
Tez Veri Giriş Formu nedir?
Tez Veri Giriş Formu; tezin adı, yazarı, danışmanı, üniversitesi, enstitüsü, anabilim dalı, dili, türü, yılı, anahtar kelimeleri ve diğer bibliyografik bilgilerini içeren resmî formdur.
Form doldurulup kaydedildiğinde sistem tarafından bir referans numarası oluşturulur. Bu numara, tez bilgilerinin enstitü ve Ulusal Tez Merkezi tarafından kontrol edilmesi sırasında kullanılır.
YÖK yönergesinde tez özetinin biri Türkçe olmak üzere iki dilde ve 250 kelimeyi aşmayacak şekilde hazırlanması gerektiği belirtilmektedir. Tezin elektronik nüshası da onaylanan tezle aynı içeriğe sahip, şifresiz ve tek bir PDF dosyası biçiminde hazırlanmalıdır.
Bununla birlikte tez teslim yöntemi, istenen dosyalar ve enstitü süreçleri üniversitelerin güncel uygulamalarına göre değişebilir. Bu nedenle öğrenciler öncelikle kendi enstitülerinin güncel tez teslim kılavuzunu takip etmelidir.
Tezinizin biçimsel düzenlemelerini yaparken tez yazım kılavuzu nedir? yazımızdan yararlanabilirsiniz. Tezinizin üniversite kılavuzuna göre düzenlenmesi gerekiyorsa akademik editörlük, çeviri ve yayın desteği sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Tezim YÖK Tez Merkezi’nde neden görünmüyor?
Tamamlanmış bir tez Ulusal Tez Merkezi’nde görünmüyorsa öncelikle tezin teslim edildiği enstitü veya fakülteyle görüşülmelidir.
YÖK’ün açıklamasına göre enstitüler, öğrencilerden teslim aldıkları tezlerin PDF dosyalarını Ulusal Tez Merkezi Otomasyon Sistemi’ne yüklemektedir. Tez sisteme aktarılmamışsa veya bilgilerinde eksiklik varsa işlemin ilgili enstitü tarafından tamamlanması gerekir.
Tezin savunmadan hemen sonra sistemde görünmemesi her zaman bir sorun olduğu anlamına gelmez. Enstitü kontrolü, yükleme ve YÖK tarafından kataloglama işlemleri belirli bir süre alabilir.
Tez bittikten sonra yürütülen diğer işlemleri yüksek lisans tezi tamamlandıktan sonraki resmî süreç yazımızda inceleyebilirsiniz.
YÖK Tez Merkezi’ndeki tezler nasıl kullanılmalıdır?
YÖK Tez Merkezi’ndeki tezler, başka araştırmaların yöntemlerini, kapsamlarını ve bulgularını anlamak için değerli kaynaklardır. Ancak bir tezin tamamlanmış olması, içindeki her bilginin tartışmasız biçimde doğru olduğu anlamına gelmez.
Bir tezi değerlendirirken şu noktalar incelenmelidir:
Araştırma problemi ve amaç
Kullanılan kuramsal yaklaşım
Araştırma yöntemi ve deseni
Evren ve örneklem
Veri toplama araçları
Geçerlik ve güvenirlik bilgileri
Kullanılan analiz yöntemleri
Bulguların araştırma sorularıyla uyumu
Araştırmanın sınırlılıkları
Kaynakların güncelliği
Tezlerde kullanılan yöntemleri doğrudan kendi çalışmanıza aktarmak yerine yöntemin sizin araştırma sorunuza, veri yapınıza ve örnekleminize uygun olup olmadığını değerlendirmelisiniz. Bu aşamada araştırma yöntemi ve desen danışmanlığı sayfamız yol gösterici olabilir.
Araştırma sorularınız henüz netleşmediyse araştırma soruları ve hipotezler nasıl hazırlanır? rehberimizi inceleyebilirsiniz. Konu, literatür, yöntem, örneklem ve analiz planını bir bütün olarak yapılandırmak için ise tez önerisi hazırlama danışmanlığı hizmetimizden yararlanabilirsiniz.
YÖK Tez Merkezi’ndeki bir tez kaynakçada nasıl gösterilir?
Kaynakça kaydı kullanılan atıf sistemine ve üniversitenin yazım kılavuzuna göre hazırlanmalıdır. Genel olarak şu bilgilerin bulunması gerekir:
Tez yazarının adı
Tezin yayımlandığı yıl
Tezin tam başlığı
Tezin türü
Hazırlandığı üniversite
YÖK tez numarası
Ulusal Tez Merkezi veya erişim bağlantısı
APA 7 biçemine uyarlanabilecek genel yapı şöyledir:
Yazar, A. A. (Yıl). Tezin başlığı [Yüksek lisans tezi veya doktora tezi, Üniversite adı]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Üniversitenizin tez yazım kılavuzunda farklı bir biçim belirtilmişse öncelikle kurumunuzun güncel kılavuzu esas alınmalıdır.
Tezlerden yararlanırken intihalden nasıl kaçınılır?
YÖK Tez Merkezi’nden indirilen bir tezdeki metni birkaç kelime değiştirerek kullanmak doğru bir kaynak kullanımı değildir. Doğrudan alıntılar tırnak işareti, sayfa numarası ve kaynak bilgisiyle verilmelidir. Dolaylı aktarımlarda ise düşünce araştırmacının kendi cümleleriyle açıklanmalı ve yine ilgili teze atıf yapılmalıdır.
Şunlardan kaçınılmalıdır:
Tez paragraflarını kaynak göstermeden aktarmak
Bir tezin kaynakçasını, kaynakları okumadan doğrudan kullanmak
Tezdeki tablo veya şekilleri izinsiz ve atıfsız almak
Ölçek maddelerini kullanım koşullarını kontrol etmeden kopyalamak
Bir tezin araştırma sorularını veya hipotezlerini aynen kullanmak
Yapay zekâ araçlarıyla metni değiştirerek kaynak göstermemek
Akademik çalışmalarda yapay zekâ kullanımının sınırları hakkında tez yazarken yapay zekâ kullanılır mı? yazımızı okuyabilirsiniz.
YÖK Tez Merkezi tez konusu belirlemek için nasıl kullanılır?
YÖK Tez Merkezi’nde konu araştırması yaparken yalnızca “aynı başlık daha önce kullanılmış mı?” sorusuna bakılmamalıdır. Aşağıdaki noktalar birlikte değerlendirilmelidir:
Konu hangi gruplar üzerinde çalışılmış?
Hangi şehir veya kurumlar incelenmiş?
Hangi değişkenler birlikte ele alınmış?
Hangi yöntemler kullanılmış?
Araştırmalarda hangi sınırlılıklar belirtilmiş?
Hangi sorular cevapsız kalmış?
Son yıllarda çalışma sayısı artmış mı?
Farklı örneklem veya yöntemle yeni bir katkı sağlanabilir mi?
İncelediğiniz tezlerin sonuç ve öneriler bölümleri yeni araştırma soruları geliştirmek için yararlı olabilir. Ancak yeni tez konusu yalnızca önceki bir tezin önerisini tekrarlamamalı; güncel literatür, uygulanabilirlik, veri erişimi ve bilimsel katkı birlikte değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
YÖK Tez Merkezi ücretsiz mi?
Evet. YÖK’ün güncel SSS sayfasına göre tez aramak ve erişime açık tezleri indirmek ücretsizdir.
Üye olmadan tez indirilebilir mi?
Evet. Araştırma yapmak ve erişime açık tezlerin tam metinlerine ulaşmak için üye girişi zorunlu değildir.
YÖK Tez Merkezi’nde bütün tezler indirilebilir mi?
Hayır. Tam metin erişimi yalnızca erişime açık tezlerde mümkündür. Bazı tezlerin yalnızca künye ve özet bilgileri görüntülenebilir.
Erişime kapalı tezlere nasıl ulaşılır?
Yayımlama izni bulunmayan tezler için kendi üniversite kütüphanenize başvurarak TÜBESS üzerinden talepte bulunabilirsiniz. Ayrıca tezin yazarı veya hazırlandığı üniversitenin kütüphanesiyle iletişime geçebilirsiniz.
Tez numarası nerede bulunur?
Tez numarası, arama sonuçlarında ve tezin ayrıntılı künye sayfasında gösterilir.
YÖK Tez Merkezi’nde lisans tezleri bulunur mu?
Ulusal Tez Merkezi esas olarak yüksek lisans, doktora, sanatta yeterlik ve uzmanlık tezlerini kapsar. Lisans bitirme tezlerinin sistemde düzenli ve kapsamlı biçimde bulunması beklenmemelidir.
YÖK Tez Merkezi’nde yabancı dilde tez aranabilir mi?
Evet. Detaylı arama ekranındaki dil filtresi kullanılarak İngilizce ve diğer dillerde hazırlanmış tezler aranabilir.
Bir tezin YÖK’te bulunması güvenilir olduğunu gösterir mi?
Tezin resmî bir lisansüstü çalışma olduğunu gösterir; ancak yönteminin ve sonuçlarının eleştirel olarak değerlendirilmesi yine de gereklidir.
Sonuç
YÖK Ulusal Tez Merkezi, Türkiye’de hazırlanmış lisansüstü tezleri bulmak ve erişime açık tezleri ücretsiz olarak incelemek için kullanılabilecek en önemli resmî kaynaklardan biridir. Doğru anahtar kelimeler ve gelişmiş arama filtreleri kullanıldığında konu seçimi, literatür taraması, yöntem planlaması ve kaynak bulma süreçlerini önemli ölçüde kolaylaştırır.
Bununla birlikte YÖK Tez Merkezi tek başına kapsamlı bir literatür taraması değildir. Tezlerin yanında güncel bilimsel makaleler, uluslararası veri tabanları ve alanın temel kaynakları da incelenmelidir. Ulaşılan her tez eleştirel biçimde değerlendirilmeli ve kullanılan bilgiler doğru biçimde kaynak gösterilmelidir.
Araştırmanızın konusu, literatürü, yöntemi veya tez önerisi konusunda kapsamlı desteğe ihtiyacınız varsa akademik danışmanlık sayfamızı; verileriniz hazırsa ve analiz aşamasına geçtiyseniz istatistiksel analiz danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
