Q1/Q2 dergi nedir? Dergi çeyreklik sistemi nasıl çalışır?
Hakemli dergide makale nasıl yayınlanır? yazımızda dergi seçiminin sürecin en kritik adımlarından biri olduğundan bahsetmiştik. Peki danışmanınız veya bir akademisyen size "bu çalışmayı bir Q1 dergiye gönderelim" dediğinde tam olarak neden bahsediyor? Bu yazıda, akademik dünyada sıkça duyacağınız Q1, Q2, Q3, Q4 kavramlarını ve bunların araştırmacılar için neden bu kadar önemli olduğunu ele alıyoruz.
Q1, Q2, Q3, Q4 Ne Anlama Gelir?
Q1, Q2, Q3, Q4 (Quartile — çeyreklik), akademik dergilerin kendi bilimsel alanlarındaki etkisine göre dört eşit dilime ayrılmasını ifade eden bir sıralama sistemidir. Bu sıralama; Web of Science (Journal Citation Reports) ve Scopus (CiteScore) gibi uluslararası indeksler tarafından, dergilerin etki faktörü (Impact Factor) veya atıf oranları temel alınarak her yıl güncellenir.
Basitçe özetlemek gerekirse:
Q1: İlgili alandaki dergilerin en üst %25'lik dilimi. En prestijli, en çok atıf alan ve genellikle kabul oranı en düşük dergiler.
Q2: Üst-orta dilim. Hâlâ saygın ve etkili dergiler, Q1'e göre kabul şansı biraz daha yüksek.
Q3: Orta-alt dilim. Yayın yapmak nispeten daha kolay olabilir, akademik prestij Q1-Q2'ye göre daha düşük.
Q4: En alt %25'lik dilim. Genellikle yeni kurulmuş veya henüz etkisi sınırlı dergiler bu grupta yer alır.
Önemli bir nokta: Bir dergi, farklı bilimsel kategorilerde farklı Q değerlerine sahip olabilir. Örneğin bir dergi "Eğitim" kategorisinde Q2 iken "Psikoloji" kategorisinde Q3 olarak sınıflandırılabilir.
Q Değeri Nasıl Hesaplanır?
Çeyreklik değeri belirlenirken izlenen temel adımlar şöyledir:
Kategori belirlenir: Her dergi, Web of Science veya Scopus tarafından bir veya birden fazla bilimsel kategoriye atanır.
Etki faktörü/CiteScore hesaplanır: Derginin belirli bir dönemdeki yayınlarının aldığı atıf sıklığı ölçülür.
Sıralama yapılır: Aynı kategorideki tüm dergiler bu metriğe göre sıralanır.
Dört dilime bölünür: Sıralamanın en üst %25'i Q1, sonraki %25'i Q2, ve bu şekilde devam eder.
Bu hesaplama yıllık olarak güncellendiği için, bir derginin Q değeri zamanla değişebilir.
Neden Q1/Q2 Dergide Yayın Yapmak Önemli?
Akademik kariyeriniz açısından Q değeri, sandığınızdan daha fazla yerde karşınıza çıkar:
Doçentlik ve akademik yükselme: ÜAK (Üniversitelerarası Kurul) başvurularında Q1 ve Q2 dergilerdeki yayınlar, daha yüksek puan değeri taşır.
Görünürlük ve atıf potansiyeli: Q1/Q2 dergilerde yayınlanan makaleler, daha geniş bir akademik kitleye ulaşır ve daha fazla atıf alma eğilimindedir.
Akademik itibar: Tez veya proje jürilerinde, yüksek çeyreklikli bir dergide yayın yapmış olmak araştırmacının profilini güçlendirir.
Bununla birlikte, her çalışma için Q1'i hedeflemek her zaman en doğru strateji olmayabilir — bir sonraki bölümde buna değiniyoruz.
Her Zaman Q1'i mi Hedeflemeliyim?
Kısa cevap: Hayır, mutlaka değil. Dergi seçimi yaparken Q değeri tek kriter olmamalı, şu dengeyi de göz önünde bulundurmalısınız:
Kabul oranı ve rekabet: Q1 dergiler genellikle çok yüksek rekabete sahiptir; red oranları da buna paralel olarak yüksektir.
Süreç hızı: Q3-Q4 dergiler genellikle daha hızlı bir değerlendirme süreci sunar; akademik takviminiz sıkışıksa bu bir avantaj olabilir.
Çalışmanızın niteliği ve kapsamı: Her çalışma, en üst düzey bir dergiye uygun olmayabilir. Çalışmanızın özgünlüğü ve katkısına göre gerçekçi bir hedef belirlemek, hem zaman hem de emek kaybını önler.
Genel bir yaklaşım olarak, birçok araştırmacı kalite ve süreç hızı dengesi açısından Q2-Q3 aralığını daha gerçekçi bir ilk hedef olarak değerlendirir.
Bir Derginin Q Değerini Nasıl Öğrenebilirim?
Web of Science / Journal Citation Reports (JCR): Derginin etki faktörünü ve kategorisindeki Q değerini gösterir.
Scopus: CiteScore ve yüzdelik sıralama üzerinden Q değerine ulaşabilirsiniz.
SCImago Journal Rank (SJR): Scopus verilerine dayanan, ücretsiz erişilebilen bir başka kaynak.
Bu platformlara erişiminiz yoksa veya sonuçları nasıl yorumlayacağınızdan emin değilseniz, dergi seçimi konusunda Editörlük, Çeviri ve Yayın Desteği hizmetimizden destek alabilirsiniz.
Dergi Seçerken Q Değeri Dışında Nelere Dikkat Etmeli?
Q değeri önemli bir gösterge olsa da tek başına yeterli değildir. Hakemli Dergide Makale Nasıl Yayınlanır? yazımızda detaylandırdığımız gibi; kapsam uyumu, yayın ücreti (APC), süreç süresi ve derginin predatory (yağmacı) olup olmadığı da mutlaka değerlendirmeniz gereken kriterlerdir.
Bu Süreçte Nereden Destek Alabilirsiniz?
Doğru dergiyi seçmek, makalenizin akıbetini doğrudan etkileyen stratejik bir karardır. Tez Yardım Platformu olarak:
Çalışmanıza uygun dergi ve çeyreklik hedefini birlikte değerlendirmenize yardımcı oluyor,
Makalenizi hedef dergi formatına uygun hale getiriyor,
Kaynakça ve benzerlik oranı gibi teknik gereksinimlerde destek sağlıyoruz.
İlgili hizmet sayfalarımız: Editörlük, Çeviri ve Yayın Desteği · Kaynakça Düzeltme · Benzerlik Oranı Azaltma
Sürecin nasıl işlediğini merak ediyorsanız Nasıl Çalışıyoruz? sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Ön ödeme almadan, çalışmanızı teslim etmeden önce incelemenize sunarak ilerliyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bir dergi hem Q1 hem Q3 olabilir mi? Evet. Dergiler birden fazla kategoride taranıyorsa, her kategoride farklı bir Q değerine sahip olabilir.
Q değeri her yıl değişir mi? Evet, etki faktörü ve atıf oranlarına göre yıllık olarak güncellenir. Bir derginin bu yılki Q2 olması, gelecek yıl aynı kalacağı anlamına gelmez.
TR Dizin'de de çeyreklik sistemi var mı? Çeyreklik (Q) sistemi temel olarak Web of Science ve Scopus'a özgüdür. TR Dizin gibi ulusal indeksler farklı değerlendirme kriterleri kullanır.
Q1 dergiye makale göndermek için makalem ne kadar güçlü olmalı? Özgün bir katkı sunması, güncel ve kapsamlı bir literatüre dayanması, yöntem ve analizlerin titizlikle uygulanmış olması Q1 dergilerde kabul şansını artıran temel unsurlardır.
Bu yazıyı faydalı bulduysanız, Hakemli Dergide Makale Nasıl Yayınlanır? yazımıza ve diğer blog yazılarımıza göz atmayı unutmayın. Her türlü sorunuzu yorumlar kısmından bizimle paylaşabilirsiniz.
